เปิดตำนาน 'วิหารโกไดโด ญี่ปุ่น' แห่งมัตสึชิมะ: สถาปัตยกรรมโมโมยามะทรงคุณค่า สะพานโปร่งวัดใจ และจุดชมวิวสุดพรีเมียม

ท่ามกลางเกาะแก่งน้อยใหญ่กว่าสองร้อยเกาะที่แต้มแต่งผืนน้ำสีครามแห่งอ่าวมัตสึชิมะ หนึ่งในสามทัศนียภาพที่งดงามที่สุดของญี่ปุ่น (Nihon Sankei) มีสถาปัตยกรรมหลังเล็กสีแดงชาดหลังหนึ่งตั้งตระหง่านอยู่บนเกาะหินปูนปะทะลมทะเล วิหารโกไดโด (Godaido) ไม่ได้เป็นเพียงจุดแวะพักสายตาสำหรับผู้มาเยือนทั่วไป หากแต่เป็นสะพานเชื่อมกาลเวลาสู่อดีตอันรุ่งเรืองของภูมิภาคโทโฮคุ ดินแดนที่ซึ่งลมหายใจของซามูไรผู้ยิ่งใหญ่อย่าง ‘ดาเตะ มาซามุเนะ’ ยังคงฝังรากลึกอยู่ในทุกอณูของงานไม้แกะสลักอันวิจิตร

การก้าวเท้าเข้าสู่อณาจักรของวิหารโกไดโด เปรียบเสมือนการเดินทางผ่านบททดสอบทางจิตวิญญาณ ที่ซึ่งศิลปะยุคโมโมยามะอันทรงคุณค่ามาบรรจบกับธรรมชาติอันเวิ้งว้างของท้องทะเลอ่าวเซนได บอกเล่าเรื่องราวความศรัทธา ปริศนาแห่งจักรวาล และสุนทรียศาสตร์ชั้นสูงที่ซ่อนตัวอยู่อย่างเงียบสงบมานานนับศتวรรษ

มรดกแห่งโมโมยามะและเงาประวัติศาสตร์ของดาเตะ มาซามุเนะ

หากสืบสาแหรกทางประวัติศาสตร์ จุดเริ่มต้นของสถานที่แห่งนี้ย้อนกลับไปตั้งแต่ปี ค.ศ. 807 เมื่อพระภิกษุณีจิคาคุ (Jikaku Daishi Ennin) ได้ประดิษฐานพระพุทธรูปปางประทานพรของพระศากยมุนี พระอมิตาภพุทธะ และพระพุทธเจ้าไภษัชยคุรุ รวมถึงเทพวิทยราชทั้งสององค์ไว้บนเกาะแห่งนี้ ทว่าความรุ่งเรืองในรูปแบบสถาปัตยกรรมที่เราเห็นในปัจจุบันเกิดขึ้นจากวิสัยทัศน์อันเฉียบคมของ ‘ดาเตะ มาซามุเนะ’ ได묘แห่งแคว้นเซนได ผู้พลิกฟื้นดินแดนโทโฮให้กลายเป็นศูนย์กลางแห่งศิลปวัฒนธรรม

ในปี ค.ศ. 1604 มาซามุเนะได้สั่งการให้บูรณะวิหารโกไดโดขึ้นใหม่โดยดึงช่างฝีมือชั้นครูยุคโมโมยามะมารังสรรค์ อาคารหลังนี้จึงเป็นตัวแทนของความงามในยุคเปลี่ยนผ่านที่ผสมผสานความสง่างามของโครงสร้างไม้เข้ากับความโอ่อ่าวิจิตรบรรจง หลังคาทรงโฮเงียว (Hogyo-zukuri) สี่เหลี่ยมจัตุรัสที่ลาดชันอย่างสมดุล สะท้อนถึงภูมิปัญญาการก่อสร้างที่ทนทานต่อสภาพอากาศชายฝั่งทะเลได้อย่างยอดเยี่ยม

สะพานสุคาชิบาชิ: กุศโลบายแห่งสติบนช่องว่างเหนือผืนน้ำ

ก่อนที่จะเดินทางไปถึงตัววิหาร ผู้มาเยือนทุกคนจะต้องข้ามผ่าน ‘สะพานสุคาชิบาชิ’ (Sukashi-bashi) สะพานไม้สีแดงสดที่ทอดยาวข้ามผ่านผืนน้ำใสสะอาด ความพิเศษและเสน่ห์อันเป็นเอกลักษณ์ของสะพานแห่งนี้คือ ช่องว่างระหว่างแผ่นไม้ปูพื้นที่มีระยะห่างพอดิบพอดี จนสามารถมองเห็นเกลียวคลื่นและผืนน้ำเบื้องล่างได้อย่างชัดเจน

เบื้องหลังโครงสร้างโปร่งนี้ไม่ใช่ความผิดพลาดในการก่อสร้าง หากแต่เป็นกุศโลบายอันลึกซึ้งทางพุทธศาสนา ช่องว่างดังกล่าวถูกออกแบบมาเพื่อให้ผู้ข้ามต้องใช้ความระมัดระวัง สำรวมจิตใจ และมีสติในทุกย่างก้าว เปรียบเสมือนการชำระล้างจิตใจให้บริสุทธิ์ ปลดปล่อยความฟุ้งซ่านทางโลกไว้เบื้องหลัง ก่อนที่จะก้าวเข้าสู่เขตแดนอันศักดิ์สิทธิ์ของเทพเจ้า นอกจากนี้ ในอดีตยังมีความเชื่อเชิงยุทธศาสตร์ว่าช่องว่างนี้ช่วยป้องกันข้าศึกไม่ให้บุกรุกเข้าจู่โจมวิหารได้อย่างง่ายดายอีกด้วย

ความลับแห่งงานแกะสลัก 12 นักษัตรและเทพโกะไดเมียวโอ

เมื่อยืนอยู่เบื้องหน้าวิหารโกไดโด สิ่งแรกที่จะดึงดูดสายตาคือรายละเอียดงานแกะสลักไม้ประดับคาน (Kaerumata) ที่เรียงรายอยู่รอบอาคารทั้งสี่ด้าน งานแกะสลักเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงลวดลายประดับทั่วไป แต่ซ่อนสัญลักษณ์ของ ‘12 นักษัตร’ ตามความเชื่อตะวันออก โดยแต่ละด้านของวิหารจะจัดวางนักษัตรหมุนเวียนกันไปตามทิศทางความคุ้มครองทางโหราศาสตร์และคติความเชื่อโบราณ

ภายในวิหารอันเงียบสงบ เป็นที่ประดิษฐานของ ‘พระโกะไดเมียวโอ’ (Godai Myoo) หรือเทพวิทยราชทั้งห้า ซึ่งประกอบด้วย ฟุโดมิโอ (Fudo Myoo) ผู้เป็นประธาน พร้อมด้วยเทวะผู้รักษาทิศอีกสี่องค์ องค์พระพุทธรูปเหล่านี้ถือเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองมัตสึชิมะ แม้ว่าประตูวิหารจะปิดทึบและเปิดให้ชมองค์จริงได้เพียงรอบพิเศษทุกๆ 33 ปี (ครั้งถัดไปจะมีกำหนดการในอนาคต) แต่มวลบรรยากาศแห่งความเคารพยำเกรงและพลังงานรอบตัววิหารก็ยังคงทรงพลังและสัมผัสได้เสมอสำหรับผู้มาเยือนที่เปี่ยมด้วยความศรัทธา